Llyfrgelloedd Cymunedol y Fro yn Dathlu 10 Mlynedd o Lwyddiant Cymunedol
Mae llyfrgelloedd cymunedol ar draws Bro Morgannwg yn dathlu deng mlynedd o lwyddiant, gan nodi degawd ers i gymunedau lleol ymgymryd â rhedeg eu llyfrgelloedd lleol.
Deng mlynedd yn ddiweddarach, mae'r llyfrgelloedd hyn wedi mynd o nerth i nerth ac yn parhau i fod yn fannau bywiog at ddefnyddiau amrywiol, sy'n cael eu rhedeg gan y gymuned, er budd y gymuned.
Mae pum llyfrgell a arweinir gan y gymuned ar draws Bro Morgannwg, gan gynnwys Gwenfô, Dinas Powys, Y Rhws, Sain Tathan, a’r Sili.
Er bod gwirfoddolwyr yn rhedeg y llyfrgelloedd o ddydd i ddydd, mae'r Cyngor yn parhau i'w cefnogi fel rhan o wasanaeth llyfrgelloedd ehangach y Fro.
Mae'r bartneriaeth hon wedi galluogi'r llyfrgelloedd i gadw eu hunaniaeth gymunedol gref tra'n parhau i ddarparu gwasanaethau llyfrgell gwerthfawr i drigolion.
Dywedodd y Cynghorydd Rhiannon Birch, Aelod Cabinet Cyngor Bro Morgannwg dros Addysg, y Celfyddydau a'r Gymraeg: "Mae ein llyfrgelloedd cymunedol yn enghraifft wych o'r hyn y gellir ei gyflawni pan fydd cymunedau a'r Cyngor yn gweithio gyda'i gilydd. Deng mlynedd yn ddiweddarach, mae eu llwyddiant yn dyst i ymroddiad y gwirfoddolwyr sy'n rhoi o'u hamser i sicrhau bod y cyfleusterau lleol pwysig hyn yn ffynnu.
"Mae'r Cyngor yn falch o barhau i gefnogi ein llyfrgelloedd cymunedol gydag arbenigedd proffesiynol a mynediad at y gwasanaeth llyfrgell ehangach. Hoffwn ddiolch i'r holl wirfoddolwyr a chymunedau sydd wedi chwarae rhan mor bwysig wrth wneud y llyfrgelloedd hyn yn llwyddiant."
Gellir gweld effaith y model a arweinir gan y gymuned yn glir iawn yn Sili lle mae nifer y defnyddwyr llyfrgell wedi cynyddu 29 y cant rhwng 2016 a 2025.
Dywedodd Rhian Thomas, gwirfoddolwr ac ymddiriedolwr Llyfrgell y Sili, fod y gymuned wedi bod yn benderfynol o gadw ei llyfrgell ar agor pan gyhoeddwyd y newidiadau: "Roedd pobl yn y pentref yn angerddol ynghylch cadw'r llyfrgell ar agor. Dim ond un o lawer o bobl oeddwn i ar y pryd.
“Mae rhedeg y llyfrgell o ddydd i ddydd bellach yn gyfrifoldeb i dîm o wirfoddolwyr, ac maen nhw’n dîm gwych.
“Dywedodd un o’r llyfrgellwyr wrthyf unwaith mai tair blynedd oedd disgwyliad oes llyfrgell gymunedol. Nid yn unig rydyn ni wedi bod yma ers 10 mlynedd, ond mae’r holl lyfrgelloedd cymunedol eraill yn y Fro hefyd wedi bod yma ers 10 mlynedd. Felly, da iawn i’r Fro a’i thrigolion.”
Mae llyfrgelloedd cymunedol ledled y Fro wedi dathlu'r garreg filltir hon gyda chyfres o ddigwyddiadau eleni.
Cynhaliwyd diwrnod agored gan Lyfrgell Gymunedol y Sili, yn cynnwys stondin llyfrau am ddim, lluniaeth a raffl, tra bod Canolfan Gymunedol a Llyfrgell Sain Tathan wedi cynnal Dawns yng Nghanolfan Gymunedol Paul Lewis, gyda cherddoriaeth fyw a dawnsio.
Nododd Llyfrgell Gymunedol y Rhws ei phen-blwydd yn 10 oed drwy ddod â gwirfoddolwyr, cefnogwyr ac eraill sydd wedi chwarae rhan dros y degawd diwethaf ynghyd i ddathlu'r gwasanaeth gwerthfawr y mae'r llyfrgell yn ei ddarparu i bobl ledled Rhws a'r ardal gyfagos.
Roedd y dathliad yn arddangos talent lenyddol leol, gyda thri awdur lleol — Chris Lloyd, Brenda Despontin a Graham Loveluck-Edwards — tra bod Côr Local Vocals y Rhws wedi helpu i agor y dathliadau gyda pherfformiad dathlu arbennig.
Daeth uchafbwynt y digwyddiad yn y Rhws ar ddechrau'r dathliadau hefyd, pan gyflwynodd Jane John — Uchel Siryf De Morgannwg — wobr yr Uchel Siryf i Lyfrgell Gymunedol a Chanolfan Weithgareddau y Rhws.
Yn Ngwenfô, roedd pen-blwydd y llyfrgell yn rhan o Ddiwrnod Ymgysylltu â'r Gymuned Cyngor Cymunedol Gwenfô ar 3 Hydref yng Nghanolfan Gymunedol Gwenfô. Roedd y digwyddiad yn cynnwys stondinau cymunedol, barbeciw ac adloniant.
Ar ôl deng mlynedd, mae llyfrgelloedd cymunedol Bro Morgannwg yn parhau i fod yn fannau cymunedol croesawgar lle gall pobl gyfarfod, dysgu, cymryd rhan mewn gweithgareddau a chael mynediad at wasanaethau.